ലീലാതിലകവും മണിപ്രവാളവും
Līlātilakam and Maṇipravāḷam

ഒരു സാധാരണ മലയാളവാക്യം എടുക്കുക: 'അധ്യാപകൻ വിദ്യാർഥികളോടു പുസ്തകം വായിക്കാൻ പറഞ്ഞു.' ഇതിലെ അധ്യാപകൻ, വിദ്യാർഥി, പുസ്തകം എന്നിവ സംസ്കൃതത്തിൽനിന്നു വന്നവ; ഓട്, ആൻ, പറഞ്ഞു എന്നിവ മലയാളത്തിന്റെ സ്വന്തം. രണ്ടു ഭാഷ ഒരേ വാക്യത്തിൽ ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു, തുന്നൽ കാണാതെ. ഈ ചേർച്ചയ്ക്ക് ഏഴു നൂറ്റാണ്ടു മുൻപേ ഒരു പേരുണ്ടായിരുന്നു — മണിപ്രവാളം.

Take an ordinary Malayalam sentence: 'The teacher told the students to read the book.' അധ്യാപകൻ, വിദ്യാർഥി and പുസ്തകം come from Sanskrit; the case ending ഓട്, the infinitive ആൻ and the verb പറഞ്ഞു are Malayalam's own. Two languages stand in one sentence with no visible seam. That blend was given a name seven centuries ago: മണിപ്രവാളം.

പതിന്നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു കൃതിയാണ് ലീലാതിലകം. ഭാഷയെക്കുറിച്ചു നമുക്കു കിട്ടിയ ഏറ്റവും പഴയ ഗ്രന്ഥം ഇതാണ്. കൗതുകകരമായ കാര്യം: അതു മലയാളത്തെക്കുറിച്ചാണെങ്കിലും എഴുതിയിരിക്കുന്നതു സംസ്കൃതത്തിലാണ്. ഗ്രന്ഥകാരൻ ആരെന്ന് അറിയില്ല. ചെറിയ സൂത്രങ്ങളും ഓരോന്നിനും വൃത്തി എന്ന വ്യാഖ്യാനവും — അതാണ് അതിന്റെ രീതി. എട്ടു ഭാഗങ്ങളായാണ് അതിന്റെ ഘടന; ആ ഭാഗങ്ങൾക്കു ശില്പം എന്നു പേര്.

ലീലാതിലകം is a fourteenth-century work, the oldest treatise we have on this language. The curious thing is that although it is about Malayalam it is written in Sanskrit, and we do not know who wrote it. Its method is the classical one: short സൂത്രങ്ങൾ, each followed by a വൃത്തി, a prose commentary that unpacks it. The work is built in eight parts, and it calls each part a ശില്പം.

പേരു തന്നെ ഒരു ഉപമയാണ്. മണി എന്നാൽ ചുവന്ന രത്നം, പ്രവാളം എന്നാൽ പവിഴം. രണ്ടും ചുവപ്പ്; ഒരേ ചരടിൽ കോർത്താൽ ഏതു മണി, ഏതു പവിഴം എന്നു തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസം. അതുപോലെ സംസ്കൃതവും ഭാഷയും ചേർന്നു നിൽക്കണം — കൂട്ടിയിടിക്കാതെ, ഒന്നു മറ്റതിനെ വിഴുങ്ങാതെ. നല്ല മണിപ്രവാളത്തിന്റെ ലക്ഷണം ആ ചേർച്ചയുടെ ഭംഗിയാണ്.

The name is itself a simile. മണി is a red gem and പ്രവാളം is coral. Both are red; string them on one thread and the eye cannot tell where the gem ends and the coral begins. Sanskrit and Malayalam were to be joined like that — neither jarring against the other, neither swallowing the other. The beauty of the join is the whole point.

ലീലാതിലകം മണിപ്രവാളത്തിനു നേരെ മറ്റൊരു കാവ്യരീതിയും വിവരിക്കുന്നു — പാട്ട്. ദ്രാവിഡാക്ഷരങ്ങൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച്, എതുകയും മോനയും ചേർത്ത് എഴുതുന്ന കാവ്യമാണ് പാട്ട്. എതുക എന്നാൽ വരികളുടെ രണ്ടാമക്ഷരം ഒരുപോലെ വരുന്ന പ്രാസം; മോന എന്നാൽ ആദ്യാക്ഷരം ഒരുപോലെ വരുന്നത്. അതായത് ഒരേ കാലത്ത് കേരളത്തിൽ രണ്ടു വഴിയുണ്ടായിരുന്നു: സംസ്കൃതത്തോടു ചേർന്ന മണിപ്രവാളം, ദ്രാവിഡവഴി പിടിച്ച പാട്ട്.

Beside മണിപ്രവാളം the Līlātilakam describes a second kind of poetry: പാട്ട്. A പാട്ട് uses only the Dravidian letters and is bound by എതുക and മോന — rhyme on the second syllable of the line, and alliteration on the first. So two roads ran side by side in Kerala: the Sanskrit-leaning മണിപ്രവാളം and the Dravidian-leaning പാട്ട്.

ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ വലിയ സംഭാവന വേറൊന്നാണ്: കേരളഭാഷ സംസ്കൃതത്തിന്റെയോ തമിഴിന്റെയോ ഒരു ശാഖ മാത്രമല്ല, സ്വന്തം നിയമങ്ങളുള്ള ഒരു ഭാഷയാണ് എന്ന് അതു തറപ്പിച്ചുപറഞ്ഞു. ഉണ്ണുനീലിസന്ദേശം പോലുള്ള മണിപ്രവാളകാവ്യങ്ങൾ ആ കാലത്തിന്റെ സാക്ഷ്യമാണ്. നിങ്ങൾ ഇന്നു പഠിക്കുന്ന ഭാഷയിൽ ആ കലർപ്പ് ഇപ്പോഴും ജീവനോടെയുണ്ട്.

The book's boldest claim is a different one: that the language of Kerala is not a branch of Sanskrit nor of Tamil but a language with rules of its own. Maṇipravāḷa poems such as ഉണ്ണുനീലിസന്ദേശം are the surviving witnesses of that age. And the mixture is alive in the Malayalam you are learning right now — you used it in the very first sentence of this lesson.

ഇന്നത്തെ ഒരു പത്രത്തിൽനിന്ന് ഒരു വാക്യം എടുക്കുക. അതിലെ ഓരോ വാക്കിനും നേരെ 'സംസ്കൃതം' എന്നോ 'മലയാളം' എന്നോ എഴുതുക. ക്രിയയും വിഭക്തിപ്രത്യയങ്ങളും ഏതു ഭാഗത്താണ് എന്നു നോക്കുക — അതാണ് മണിപ്രവാളത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ രൂപം.

Take one sentence from today's newspaper and mark each word 'Sanskrit' or 'Malayalam'. Then look at where the verbs and the case endings sit. They will nearly all be on the Malayalam side — the Sanskrit words supply the nouns, the Malayalam grammar holds the sentence together. That is Maṇipravāḷam in its modern, everyday form.